.آنلاییش‌لارین یئر دَییشمه‌لریهمت شهبازی ."م.میشوولو"نون (دکتر زهتابی‌نین) «قوی اولسون اون» (1372، ائلدار نشریاتی) کیتابیندا «حاجی صمدخانین مؤهورو» تاریخی حکایه‌سی، مشروطه و آذربایجان ملتی ایله قاتی دوشمن‌چیلیک ائدن صمدخان شجاع‌الدوله ایله آذربایجان شاعیری «حکیم لعلی» آراسیندا اولان ائپیزودیک بیر سوژئت خطی‌دیر. صمدخان، مشروطه مجاهیدلری‌نین اعدام حکم‌لرینی وئرن روس نؤکرچی‌لیینی ائدن آذربایجان والی‌لیینی داشییان بیر جلاددیر. او اعدام حکم‌لرینی امضالایارکن وردوغو امضالار بیر-بیرینه اوخشامادیغی اوچادامه مطلب

.زامان-مکان کسیشمه‌سی (هلیا بشیرزاده‌ / «هئچ اوزو یوخدو») یازان: همت شهبازی .هلیا بشیرزاده‌نین «هئچ اوزو یوخدو» (بوتانشر، 1398) حکایه توپلوسوندا «گؤزومو یوموب آچیرام» (ص6) حکایه‌سی‌نین اوسلوبو داها چوخ ماراغیمی چکدی. بو حکایه‌، شعور آخینی بیر اوسلوبدا یازیلیبدیر. کیچیک حکایه‌ده اوچ فرقلی زاماندا، اوچ فرقلی مکانی بیر-بیرینه دویونله‌ین یازیچی، دویون‌لرین حالقالاندیغی آنلاری دا باجاریقلا یئرینه یئتیریر. ایلک ائپیزودلا سون ائپیزود کند محیطینده کئچیر. تحکیه‌چی آنا، ایلک ائپیزوددا یعنی کند محیطینده بادامه مطلب

.. همت شهبازی 3-7-1402 25-09-2023.۲۰.جی عصرین اوّل‌لرینده علی‌بی حسین‌زاده و احمدبی آغااوغلو «فیوضات» (باخ: سه‌ویتو خوسکی،۱۳۸۱: ۷۲) درگیسینده بوتون تورک دونیاسیندا اورتاق بیر دیلین اولماسی‌نین طرفداری کیمی چیخیش ائدیردیلر. اونلارین نظرینده بو اورتاق دیل، اصلاحاتلار ائتمک شرطی ایله «عثمانلی تورکجه‌سی» اولمالی ایدی. آذربایجاندان کناردا اولان باشقا تورک ملت‌لری‌نین بعضی آیدین‌لاری او جومله‌دن اسماعیل قاسپیرالی دا بو دوشونجه‌نین بانیسی اولاراق اونو تام اولاراق دستکله‌ییردی. بیز بورادا «عثمانلی تورادامه مطلب

Klassik / yeni klassik / klassik şeir klassik sözü bizim tarixi anlayışımıza çağdaş zamanda hopmuşdur. keçmiş zamanlarda ümumiyətlə çağdaş termini olmadan onun qarşı tərəfi olan köhnə və ya əski termini də yox idı. «əski» sifəti şeirə aid deyiləsi bir termin deyildir. bəzi təzkirəçilər, bir sıra şairlərin üslubundan danışarkən «bədii və ya təzə şeir» olduqlarına işarə edirlər. ancaq bu «təzəlik» həman «divan» anlayışı çərçivəsindən qırağa çıxmırdı. şeirdə bəzi fərqliliklər yaradan şairlərin üsادامه مطلب

.آنلاییشلارین یئر دَییشمهلریهمت شهبازی."م.میشوولو"نون (دکتر زهتابینین) «قوی اولسون اون» (1372، ائلدار نشریاتی) کیتابیندا «حاجی صمدخانین مؤهورو» تاریخی حکایهسی، مشروطه و آذربایجان ملتی ایله قاتی دوشمنچیلیک ائدن صمدخان شجاعالدوله ایله آذربایجان شاعیری «حکیم لعلی» آراسیندا اولان ائپیزودیک بیر سوژئت خطیدیر. صمدخان، مشروطه مجاهیدلرینین اعدام حکملرینی وئرن روس نؤکرچیلیینی ائدن آذربایجان والیلیینی داشییان بیر جلاددیر. او اعدام حکملرینی امضالایارکن وردوغو امضالار بیر-بیرینه اوخشامادیغی اوچون روس امپراتورونون بونا آجیغی توتماسینی سانیر. بونا گؤره آدی، آذربایجان والیلییی، قافقاز قوبئرناتورو، بیر ده قرآن آیهلرینی اؤزونده عکس ائتدیرن بیر مؤهور قازان آختارارکن حکیم لعلینی تانیتدیریرلار. او، آداملارینی لعلینین مطبینه یوللاییر. اونلار مطبه هجوم ائدیرلر. مطبده خستهلر قورخویا دوشور. قورخدوقلاری آندا بئله ایفادهلر دیللرینه گتیریرلر: -آقا بیزیم گوناهیمیز یوخدور، بیز مستبدوخ-بیزیم عایلهمیزده هئچ مشروطهخواه یوخدور.-آقا بیز اوروس تبعهسییوخ (ص15)صمدخان او قدر ظلم و مشروطهچیلری اعدام ائدیر کی بوتون او دؤور انسانلاری مشروطهنین یوخ، استبدادین خئییرلی اولماسی اینانجینا گلیرلر. ایکی مثبت-منفی آنلاییش بیر-بیرلری ایله یئرلرینی دَییشیرلر. انسانلار مستبد اولماغی، اؤزلرینه جانگارانتیسی کیمی استفاده ائدیرلر. استبداد بیر مثبت آنلاییش کیمی اؤزونو گؤستریر. بئلهلیکله تاریخ بویو زور، گوج، اقتدار هر بیر آنلاییشی اؤز خئیرینه چئویریب تاماملادیغینی باجارمیشدیر. **وورغولانماسی گرهکیر کی بو اثرده گئدن حکایهلرین تئکنیکی قصورلارینا گؤره اونلاری حکایه حساب ائتمک اولماز. یازیچی اؤزو ده بونلاری خاادامه مطلب

.زامان-مکان کسیشمهسی (هلیا بشیرزاده / «هئچ اوزو یوخدو») یازان: همت شهبازی.هلیا بشیرزادهنین «هئچ اوزو یوخدو» (بوتانشر، 1398) حکایه توپلوسوندا «گؤزومو یوموب آچیرام» (ص6) حکایهسینین اوسلوبو داها چوخ ماراغیمی چکدی. بو حکایه، شعور آخینی بیر اوسلوبدا یازیلیبدیر. کیچیک حکایهده اوچ فرقلی زاماندا، اوچ فرقلی مکانی بیر-بیرینه دویونلهین یازیچی، دویونلرین حالقالاندیغی آنلاری دا باجاریقلا یئرینه یئتیریر. ایلک ائپیزودلا سون ائپیزود کند محیطینده کئچیر. تحکیهچی آنا، ایلک ائپیزوددا یعنی کند محیطینده بیر کندلی قیزدیر. او آتاسینین میندییی آتین ترکینه مینهرک تانینماز بیر یئره گئدهرک تومان-کؤینکلی بیر گلینله تانیش اولور. سون ائپیزودا گؤره بو گلین، همان تحکیهچینین آناسیدیر. آتاسینین آتی ایله آرخین قیراغینا چاتان تحکیهچی قیز، آتین سسی ایله سونرا اؤزونون قیزی اولان سارانین سسی واسیطهسی ایله حکایهنین مکان و زامانینی دا دَییشیر. آتاسینین ترکینده گئدن قیز، ایندی بیر آنا اولاراق خستهخانادا اؤز قیزینین سسی ایله اویانیر. خستهخانا پردهسینه لاکلی دیرناقلارینی اوزادان اؤز قیزینین دیرناقلاری واسیطهسی ایله حکایهنین مکانی دا، خستهخانادان ائوه چئوریلیر. حکایهنین سوژئتی بو دفعه ائوه آخیر. بئلهلیکله ائپیزودلار کیچیک بیر ایفاده و یا حرکت و دانیشیقلا، اولدوغو سوژئت خطیندن قوپاراق باشقا بیر سوژئت خطینه آخیر. بو، سانکی تحکیهچینین بیر آن گؤزونو یوموب آچیلماسی ایله اولایلاشیر. سونراکی زامان-مکان کسیشمهلری ده یوخاریدا دئدییم تئکنیکلرله بیر-بیرینه حالقالانیرلار. بو حکایهده تئکنیک و بدیعی اوسلوب، اوستالیقلا یئرینه یئتیریلمهسینه باخمایاراق، ندنسه سونراکی حکایهلرده داها بو تئکنیک باجارادامه مطلب

.. همت شهبازی 3-7-1402 25-09-2023.۲۰.جی عصرین اوّللرینده علیبی حسینزاده و احمدبی آغااوغلو «فیوضات» (باخ: سهویتو خوسکی،۱۳۸۱: ۷۲) درگیسینده بوتون تورک دونیاسیندا اورتاق بیر دیلین اولماسینین طرفداری کیمی چیخیش ائدیردیلر. اونلارین نظرینده بو اورتاق دیل، اصلاحاتلار ائتمک شرطی ایله «عثمانلی تورکجهسی» اولمالی ایدی. آذربایجاندان کناردا اولان باشقا تورک ملتلرینین بعضی آیدینلاری او جوملهدن اسماعیل قاسپیرالی دا بو دوشونجهنین بانیسی اولاراق اونو تام اولاراق دستکلهییردی. بیز بورادا «عثمانلی تورکجه»سینین نه قدر آنلاشیلماز و تورکجهیه عاید بیر دیل اولماسی اوزرینده دایانماق ایستهمیریک. بو دیل، او قدر آنلاشیلماز ایدی کی بو دؤوره عاید اولان عثمانلی شاعیری «توفیق فیکرت» شعرینین دیلی حاقدا مشهور تورک تنقیدچیسی نورالله آتاچ دئییردی: «او [توفیق فیکرت]، اولمایان بیر دیلده یازیر» (آتاچ، ۲۰۱۱) بو، حقیقتا ده بئله ایدی. بو فیکری، تکجه توفیق فیکرت حاقدا یوخ، عثمانلی دؤور، عینی حالدا آذربایجان دیوان شعری حاقدا دا دئمک اولار. آذربایجان تورکجهسی اؤز حقیقی وارلیغینی: یا شیفاهی و آشیق ادبیاتیندا، یا دا آخوندزادهدن سونرا گؤسترمهیه باشلادی.۱۹۰۶-۷ ده فیوضات درگیسینده یازان تورک یازارلاری او جوملهدن علیبی حسینزاده بوتون بونلاری گؤرهرک آذربایجان تورکجهسینی کند (چوبان) دیلی سانیردی. (باخ: سهویتو خوسکی،۱۳۸۱: ۷۲ ). بو دوشونجهده آشیریلیق اولسا دا، حقیقت ده وار ایدی. علیبی حسینزاده اوخوموش و ساوادلی آذربایجانلی بیر آیدین ایدی. او فرانسیز دیلی واسیطهسی ایله گونون ان یئنی گلیشمهلری ایله تانیش اولوردو. «فیوضات»چیلار یازارلاریندان اولان احمد کمال دا واختی ایله بو درگیده یئرلی دیلی، علم، فلسادامه مطلب

.همت شهبازی علی صابر رضاییدن بئش اثر (پیئس): (گولآغا (بوتانشر:۱۳۹۱)، ملک محمد // آدی یوخ اوغلان (بوتانشر: ۱۳۹۱، ایکی پیئس)، اوتوبوس ایستگاهی (بوتانشر: ۱۳۹۴)، سونا خاتین // کیم گؤردو، کیم گؤرمهدی (بوتانشر: ۱۳۹۳، ایکی پیئس)، یاریسی سنین، یاریسی منیم و ۱۱ مئیدان پیئسی (بوتانشر: ۱۳۹۷) اوخوموشام.بوتون بو اثرلرینده یئنی سوژئتله یاناشی یئنی مضمونلارا دا شاهید اولوروق. بورادا بوتون اثرلرینه توخونماق ایستهمیرم. یالنیز اوچ پیئس اوزرینده دایانیرام:«ملکمحمد» پیئسیآذربایجان ناغیللاری اساسیندا یازیلان ملکممد پیئسی، یازیچینین بو ناغیلدان گؤتوردویو بعضی ائپیزودلار اوزره یازیلیر. او بو ناغیلدا اولان بعضی ائپیزودلاری گؤتورهرک، یاخود اونلاری بیرلشدیرهرک اونو اسکی ناغیل ژانریندان دا فرقلندیرمهیی باجاریر. ناغیلچیلیغین اساس علامتلریندن بیری، قورغوسوزلوقدور. ناغیللاردا «قورغو= طرح» اوزرینده قورولمایان بعضی خیردا اهمیتسیز حادثهلر یئرسیزجه اوزادیلیر. بونون عکسی ده اولور. یعنی اؤنملی اولان حادثهلره، اوزهواری و اعتناسیز یاناشما طرزیدیر. بو پیئس-ین قورغوسو اونو ناغیل ژانریندان آییریر. بئلهکی پیئسده، ناغیلین ترسینه اولاراق حادثهلر بیر-بیرلری ایله سبب-نتیجه (علت و معلول) اساسیندا قورولور. همین عامل ده اونو، ناغیل اولماقدان فرقلندیریر.آغ قوچ، ملکممدی قارا قوچ اوزرینه آتاراق اونو ایشیقلی دونیادان قارا دونیایا توللاییر و بورادا ایلک گؤردویو موجود، زومرود قوشو اولور. اونون گؤستریشی نتیجهسینده ملک ممد یئنیدن ایشیقلی دونیایا قاییداجاق. آمما بو، چوخ دا آسان اولمور. قارا دونیادا سوسوز شهرین شاهی، ملکممد ناغیلینداکی شاهدان فرقلی اولاراق بورادا چوخ رحمسیز و ظالیمدیر. او، اؤز ملتیندن سادامه مطلب

.همت شهبازیمدرن شعرین اساس اؤزللییی اولان سربستلیک عنصرونو نظره آلساق، عمومیتله «سهند»ی حتی چاغداشلانما دؤرونه ده عاید اولدوغونا شوبهه ایله یاناشاجاغیق. بس اونو نهدن چاغداشلانما دؤرو شاعری کیمی تقدیم ائتمک فیکریندهیم. بونا قیساجا آیدینلیق گتیرهجهیم. داها آرتیق ایضاح اوچون، اوخوجولاری «آذربایجان چاغداش شعرینین تنقیدی آراشدیرماسی» (۱۳۸۳) کیتابیمین «سهند» بؤلومونه مراجعت ائتمهلرینی ایستردیم.آذربایجان شعرینده «مضمون» باخیمیندان «سهند»ین شعرلری غرب شعرینده اولان نورمالارا اویغون بیر یئنی شعردیر. سهندین دوشونجهسینده، مدرنلشمه موضوعسو اجتماعی باخیمدان آچیقلانیر، بعضا مدرنیته اؤیولور بعضا پیسلهنیر. دئمک اولار کی غربده اولان اؤزباشینالیق سهندین شرق دوشونجهسینده دموکراتیک جهتلری قاپساماقلا اومانیستلشیر. دوغرودور سهند ده، انسانین ماشینیزم قارشیسیندا اَزیلمهسینی گؤسترمکله و شعرینی دوشونجهلشدیرمکله غربین مدرن شاعرلری ایله سؤزبیر اولور، آنجاق او، هر بیر شئیه اونلار کیمی بدبین دئییل.واختی ایله یوخاریداکی فیکیرلریمی «یارپاق» قزئتی و سونرا دا «سؤزون سؤزو» سیتهسینده اوخویان فیکرت سلیماناوغلو مسئلهنی بئلهجه تصدیقلهمیشدی:«او [سهند]، ۱۹۴۷. جی ایلدن باشلایاراق هئجا اؤلچوسوندن صرفنظر ائدهرک، اساساً سیلابیک شعرلر یازیر. بئله حساب ائدیر کی، آذربایجان خالق دیلینین پوئتیک خصوصیتلری اوچون هم ده بو فورما مقبولدور. لاکین اونون توتدوغو مدرنیزم یولو هئجادان تام آیری دئییلدی، تامامیله اؤزونه مخصوص بیر یول ایدی. بو باخیمدان ایران آذربایجان پوئزیاسینین تدقیقاتچیلاریندان همت شهبازینین «غربده اولان اؤزباشینالیق سهندین شرق دوشونجهسینده دموکراتیک جهتلری قاپساماقلا هومانیستلشیر» فیکریادامه مطلب

.اکینچی ، ایلک آنادیللی قزئت || همت شهبازی....۱۹۰۵-۱۹۱۷ آراسیندا قوزئی آذربایجاندا ۶۶ قزئتدن ۶۳ قزئت #تورکجهمیزده چاپ اولوردو. بونو، ژورنالیستیکانین ان آکتیو دؤورو کیمی دیرلندیرمک اولار.گونئی آذربایجانین بو گونکو نفوسونو نظره آلاراق بو دیلده یازان تورکجه تلگرام، انستا و سایت صفحهلریندهکیلری ایله قوزئی آذربایجانین او دؤورکو نفوس و یاییلان قزئتلری مقایسه ائتسک، گونئی آذربایجان تورکجه نشریاتی و بو دیلده یازیلان یازیلار صیفیر حددهدیر. ائله محض بونا گؤره ده، او زامانکی آیدینلارین چاباسی نتیجهسینده #ملی_شعور اویانیر. نتیجهسی ایسه بو گون یارانان مستقل بیر اؤلکه اولور.بیز بو ملی شعورو الده ائده بیلمهمیشیک هئچ، اوستهلیک اؤزوموزون کیملییمیزی، یاد اولان کیملیکلرله عوض ائتمکده جاندان باشدان چیخاراق اؤن سیرادا دایانیریق. بیز گوندن گونه بایاغی دوشونجهیه قاپیلاراق اللر اویونجاغی اولاراق پارچالانماغا دوغرو گئدیریک.آذربایجانین ملی مطبوعات گونونده اکینچی (۷۷-۱۸۷۵) قزئتی بیزی بو گونکو ملی شعوروموزا یووارلادان ان اؤنملی بیر مسئله ایدی. ۵۶ سایدا چاپ اولان بو قزئت دورمادان ملتده ملی شعورو، ترقییه دوغرو حرکتی، مدنیلشمه یوللارینی اؤیرهدیردی. بونو گؤرن چار رئژیمی اونو باغلاماق قرارینا گلیر. اکینچی قزئتینین ۵۶.جی (سئنتیابر ۱۸۷۷) نؤمرهسینده چاپ اولان آشاغیداکی #بایاتی، او قزئتین روسلار طرفیندن باغلانماسینا سبب اولدو:عزیزیم قار قالاندیقار یاغدی قار قالاندیقارغالار لاچین اولدولاچینلار قارقالاندیآرتیق قزئت بؤیوک بیر آشیریمی آشاراق پؤهرهلنمهیه باشلامیشدی. بونون باغلانماسیندان درحال سونرا اونسیزاده قارداشلاری طرفیندن تورک دیلینده ضیا (۸۱-۱۸۷۹)، ضیا قفقازیه (۹۱-۱۸۸۴) و کشکول (۹۱-۱۸۸۴) قادامه مطلب

.همت شهبازی.آشاغیدا گلن خصوصی مکتوب حؤرمتلی ائلدار موغانلینین فروغ آزادی روزنامهسینده رحمتلیک اوستاد یحیی شیدانین نظارتی ایله چاپ اولان «آذری صحیفهسی» و اونون اؤزهل نومرهلری و بونومرهلرین امکداشلاری حاقدا دهیرلی معلوماتلاردیر.«آذربایجان شعرینده مدرنیزم» کیتابیمدا ۷۰-نجی اون ایللیک ادبیاتیمیزین یئنیلشمهسینده اؤنملی تأثیری اولان بو صحیفهیه اشاره ائتدیییمده مسئلهنین نه قدهر گئنیش ساحهلی اولدوغونو، بو ساحهده نه قدهر انسانلارین بؤیوک امکلری اولمالاریندان خبرسیز دئییلدیم. آنجاق بو اؤزهل صحیفهلرین حاضیرلانماسینا یاخیندان شاهد اولمادیغیم اوچون بیر چوخ قارانلیق نؤقطهلر منده اورهک آغریسینا چئوریلمیشدی. سن دئمه بو صحیفه بؤیوک بیر ادبی مکتب ایمیش. اوستاد شیدا چیراغینا توپلاشانلارین بوتونو ائل وورغونو اولاراق همیده دیل قایغیسینی چکنلر ایمیشلر. حؤرمتلی ائلدار موغانلی جنابلاری بونلارین اؤن سیرادا گئدهنلری اولماقلا یاناشی همی ده آرخادا تانینمامیش قالانلاریندان بیریدیر.اوستاد شیدانین تورکجه صحیفهسینده ۶۰جی اون ایللییین اورتالاریندا چئشیدلی اؤزهل صحیفهلرین چاپ اولماسینا یئنیجه ادبیاتا آیاق باسان بیر گنجکیمی بوتون بو اؤزهل صحیفهلری گؤزدن قاچیرمادان اوخوماقلا یاناشی، همی ده اونلاری سئویردیم. آخی اونلار دیل آچدیغیم دیلده یازیلیردیلار. بو سئوگی بو گون ده یاشایاراق بو اؤزهل صحیفهلرین بیر چوخونو هله ده آرشیویمده قورویوب ساخلاییرام.ادبیاتیمیزین آزدان چوخدان قولاق گوشهلرینه باش چکن بیریسیکیمی ۳۰ ایلدن سونرا، ۳۰ ایل اؤنجه اوخودوغوم صحیفهلرده امکلری اولان کیمسهلری بیر جانلی وارلیق کیمی یئنیجه تانیمیشدیم. هردن اؤز-اؤزومه فیکیرلشیرم گؤرهسن بونلاری یاخیادامه مطلب

.قارتاللار یووادا اؤلمورلرهمت شهبازی.روس ائمپیریاسینی سیمبولیزه ائدن قوجا قارتال، اؤز جایناغینی قافقازا سرمک ایستهدییی حالدا، آذربایجان خانلیقلارینی دا سیناییر. اونلاری بیرلشمهیه امکان وئرمیر. پناه جوانشیر ساریجالی حیاتی اوزرینده قورولان فرمان کریمزادهنین بو تاریخی رومانی، پناه خانین نادرشاه قوللوغوندان قاراباغدا خانلیق یاراتدیغی دؤورو احاطه ائدهرک هم ده میلادی ۱۸.جی عصر آذربایجان خانلیقلارینین دا تاریخینی یازیر.«قوجا قارتالین اؤلومو» اثرینده بئله بیر جومله وار: « قارتاللار یووالاریندا اؤلمورلر». اونا گؤره ده یئنی اراضیلره اوچماغا مئیل ائدیرلر. روس ائمپیریاسی دا 18.جی یوز اللیکدن باشقا اراضیلری اشغال ائتمهیه، اؤز جایناغی آلتینا آلماغا باشلاییر. اونلاردان بیزی ده قوزئی قافقازدیر. بو اراضیلره آغالیق ائتمک فیکرینه دوشن روسیا، چؤکدویو اراضیلرده ده بلالر یاراتماقدان چکینمهییبدیر. بو اثرده ایراکلی چار، آذربایجان خانلیقلاری اولان شکی، باکی، ایروان، ناخچیوان، قاراباغ خانلیقلاری آراسیندا کین-کدورت یاراداراق اونلاری بیر-بیرینین جانینا سالیر. اونلاری بیرلشمهیه امکان وئرمیر. بو، قاراباغ خانی پناهخانین زامانیندا تام باش توتماسا دا سونراکی دؤورلرده بو خانلیقلارین تورپاقلارینی اشغال ائدهرک اونلاری اؤزونه تابع ائدیر. «قوجا قارتالین اؤلومو» اثری روسیانین قوزئی قافقازا آخینینین ایلک باشلانغیجیدیر. اثره گؤره بو، خانلیقلارین بیرلشمهدیکلری نتیجهسینده باش توتور. کیتابدان آلینتیلار:✓ قارتاللار یووالاریندا اؤلمورلر.✓ قافقاز داغلارینین قارتاللاری همیشه توخ اولموشدو.✓ موغانین گؤزل چاغی ایدی. دوزلر چیچکلنمیش، گؤبهلک، دومبالان چیخمیشدی... یئددی ایلدن بیر بیتن دومبالانی نؤکرادامه مطلب

.همت شهبازیاسماعیل هادینین آدی ایله ایلک دفعه «وارلیق» (۱۳۷۵: ۱-۱۰۰ سای) درگیسینده «کاشغری ایله بیرلیکده مین ایلدن بری تورک سؤزلری» آدلی دَیرلی آراشدیرماسی ایله تانیش اولدوم. او زامانلار من ده ایندیلیکده آنا دیلیمیزده اولان کلمهلرین تاریخ بویو سسدَییشیملری ایله ماراقلاندیغیم اوچون بو یولدا حتتا اوچ اثری (اورخون-یئنیسئی کیتابهلری، دیوان لغاتالترک و کیتاب ددهقورقود) اساس گؤتورهرک بیر سیرا تدقیقی ایشلره ده باشلامیشدیم. البته بو یولدا عبدالازل دمیرچیزادهنین «آذربایجان ادبی دیلینین تاریخی» (بو اثرین یاریدان چوخو دکتر جواد هیئت-ین «سیری در تاریخ زبان و لهجههای ترکی» اثرینه داخیل اولوبدور) اثری ده تأثیرسیز دئییلدی. یئری گلمیشکن دئمه لییم کی حؤرمتلی اسماعیل هادی، هله الده ائدیب اوخویا بیلمهدییم «دیل دنیز» اثرینی ده، ظنیمجه یوخاریدا آدینی چکدییم آراشدیرمانین داوامی اولاراق یازمیشدیر. بورادا اونون دیلچیلیک اوزره آپاردیغی تدقیقات اوزره یوخ (ذاتا بونا علمی صلاحیتیم ده یوخدور)، یازدیغی نثر اثرلری اوزره دایاناجاغام. افسوسلار اولسون کی یازارین «حباب»، «لاچین»، «بالاش» اثرلرینی الده ائده بیلمهدییم اوچون یالنیز یئددی نثر (دومانلی گونلر، گؤی قورشاغی، قارغا، گون گلر باتار گئدر، ککلیک، سون بئشیک و یورولماز) اثرلری اوزره باخیشلاریمی یازاجاغام. تاسف ائدیجی مقام اودورکی بو قدر محصولدار بیر یازاریمیزین اثرلری حاقدا بیر اَلین بارماقلاری قدر ده (ائلاوغلو جنابلارینین آذری درگیسینین ۱۲.جی ساییندا کیچیک بیر یازینی استثنا ائدهرک) دَیرلندیرمه تاپا بیلمهدیم. بوتون بونلارا باخمایاراق او یورولمادان یازیبدیر. بونون سببلرینی اؤزو ده «یورولماز» اثرینین هم مقدمهسینده، هم ده ایلکادامه مطلب

..«پستمدرنیزمین دورومو» کیتابی، تورک یازار و یا تورک چئویرمنلرین غرب یازارلاریندان چئویردیکلری مقالهلردن عبارتدیر. پستمدرنیزمین اساس قاوراملارینی (مفاهیم) چؤزمک اوچون، دونیادا مباحثهیه چئوریلن اؤنملی مقالهلر واردیر. بو کیتابدا بو مقالهلرین بعضیلری آنا دیلیمیزه چئوریلمیشدیر:ایلک مقاله «نظری باخیمدان مدرنیزم و پستمدرنیزمه باخماق» باشلیقلی مقاله، مدرنیزمله پستمدرنیزمی مقایسهلی اولاراق صنعت و ادبیات ساحهسینده، ایکینجی مقالهده دئیوید هاروئی، پستمدرنیزمین دورومونو «اوستآنلاتی = کلان روایت / توتال ایفاده»لاری سیندیرماقدا، چوخچولوق (تکثرگرایی) و… باخیمدان آچیقلاییر.اوچونجو مقاله بو ساحهده دونیادا ان چوخ مباحثه دوغوران فرانسوا لیوتارین «پستمدرن نهدیر؟» سورغوسونا جاواب اولاراق اونو بیر «دوروم» اولدوغونو آراشدیرماسیدیر.کئلنئر داگلاس «اجتماعی نظریه اولاراق پستمدرنیزم» و گئنجای شایلان «پستمدرن سؤیلم اوزرینه بعضی دوشونجهلر» باشلیقلی مقالهلرده پستمدرنیزمه سوسیولوژی بوجاقدان یاناشیبلار.فرهاد آمور «پستمدرنیزم» مقالهسینده مدرنیزمله پستمدرنیزمین قارشیلیقلی یؤنلندیریجی سؤزلویونو وئریر.اومبئرتو ائکو «پستمدرنیزم، استهزا، اَیلنجهویلیک» مقالهسینده پستمدرنیزمین اویون اولدوغونو؛ و فوندا قیزیلاَر اؤز مقالهسینده بونون داوامیندا اونو آیرونیک-پارودیک یؤندن آچیقلاییر.سونونجو مقاله ایسه پستمدرنیزمی، فلسفه ساحهسینده آراشدیریر.بو کیتاب، اویغونلاشدیرانین اوچ سئری کیتابدا ایشلهدییی ایکینجی کیتابدیر. بیرینجیسی ۱۳۹۲ ده «مدرنیته و مدرنلیک» آدیندا چاپ اولدو. اوچونجوسو ایسه «پستمدرنیزم سؤزلویو» کیتابیدیر. بو سون کیتابا ارشاد طرفیندن وئریلن اساسلی دییشیکلیکلره گؤره یازیچی داهادامه مطلب

güneyli tənqidçi. Hümmət Şahbazi Şeirimizdə tanrının halları“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının sevilən “Güneydən gələn səslər” rubrikasında portalımızın Güney Azərbaycan təmsilçiləri Əli Çağla və Vida Heşməti oxucularımızı güneyli yazarlarımızla hər həftə tanış edirlər. Bu dəfə sizlərə Hümmət Şahbazinin ədəbi tənqidə aid məqaləsi təqdim edilir.Hümmət Şahbazi - Şair, yazar, ədəbiyyatşünas kimi tanınmış Hümmət Şahbazi 1971-ci ildə Muğanın Üngüt mahalının Nəriman kəndində anadan olmuşdur. Şeir və ədəbiyyata 16 yaşından marağını göstərmişdir. Onun “Azərbaycan çağdaş şeirinin tənqidi”,”Hekayənin imkanları”, “Modeitə və modelik”, “Postmodeizmin durumu” kimi kitabları çap olunmuşdur.Onun məqalələri, tərcümə etdiyi kitablar da nəşr edilmişdir.Şeirimizdə tanrının hallarıFridrix Nitsşe «Tanrını öldürür». «Tanrının ölümü» ilə «İnsanın dirilməsi»-nə imza atır. Beləliklə, yer üzü tanrısız qalmır, bu dəfə, «insan» tanrı olur. Demək «insan» yeni əsrin həyat fəlsəfəsinə çevrilirdi. Bunun nümunəvi fəlsəfəsini böyük miqyasda «var-oluşculuq» [egzistansiyalizm] da görürük. Bu axımın düşüncəsində insan hətta özündən öncəki fəlsəfədə ən zirvələrdə duran «Tanrı» anlayışıından da yüksəklərə ucalır. Bu, Nitsşenin anlayışında fövqəl-insan (üst-insan) adlanırdı.Qəza-qədərçi məzmunlu şeirlərimiz daha çox divan şeirindəözünü göstərir. Bu kimi şeirlərin başında «Tanrı» anlayışı durur. Divan şeirində, bugünkü ortalıq anlayışda olduğu kimi, hər bir şey taleyi, tanrıya bağlı qəza-qədərçiliklədəyərləndادامه مطلب